Skip to content

Z. GIABOULDAKI, OBJECT NOT FOUND

Την πρώτη ατομική έκθεση της Ζωής Γιαμπουλντάκη επιμελήθηκε για το Officeculture η Θούλη Μισιρλόγλου. Εξαιρετικά ευφάνταστη και επινοητική, η Ζωή Γιαμπουλντάκη παρουσίασε σειρά έργων κολλάζ, βίντεο και μία εγκατάσταση («γλυπτικό κολλάζ» κατά την ίδια) στην έκθεσή της.

 

 

 

 

 

 

Το κείμενο της έκθεσης αναλυτικά:

(Τrans)Νational geographic

Ψάχνει με σχολαστικότητα βιβλία και εικόνες. Η ζωή στο μέλλον. [Οικολογική Εγκυκλοπαίδεια, εκδόσεις Interiberica 1976, φωτοστοιχειοθεσία Προφώτ ΕΠΕ. Η Γοητεία του Μέλλοντος – Πώς μαντεύουμε το μέλλον – Μερικές προοπτικές, Ευρετήριο κτλ.] Κάνει πολλαπλές αναζητήσεις σε ηλεκτρονικές διευθύνσεις. Βρίσκει την κατάλληλη φωτογραφία και τις διευθύνσεις. Καταγράφει random ιντερνετικές κουβέντες. [Do we need God to do science? Do we need a new flag? Do we need a car insurance? Do we need….?] Εντοπίζει και αριθμεί τις πέτρες. Πλανήτης Άρης/ Κρανίου τόπος / Σπασμένα φώτα (Toyota) / Προσεδάφιση. Η πρώτη πέτρα πέφτει σε ένα λιβάδι, μισό γρασίδι μισό χώμα. Η δεύτερη μετεωρίζεται. Η τρίτη μεταμφιέζεται δολίως σε παλιό ναό. Ή ίσως σε ουρανοξύστη-πολιτεία 6,1 χλμ, κατασκευή δυνατή μετά το 1960. Χιονισμένος φοίνικας προσαρτάται σεδιαστημόπλοιο και συνεχίζει την πορεία του κανονικά. Μυώδης άνδρας-φυτό-παιχνίδι. Κρατά την τέταρτη πέτρα. Το εκτροφείο αγελάδων μετατρέπεται σε δαγκάνα ή σε τμήμα στρογγυλού συντριβανιού. Η Ζωή σκάβει. Από κάτω προς τα πάνω. Από παλιά σήμερα. Από μέσα έξω. Object Not Found.

Στο (αν)αρχείο της Ζωής Γιαμπουλντάκη, πρώην αγρότισσας, νυν καθηγήτριας της Ανώτατης Γεωπονικής και Ζωολογικής Σχολής και Διευθύντριας του Γραφείου Κυβερνητικών Μελετών του Διαστήματος, είναι αποθηκευμένος όγκος αντικειμένων, εικόνων, λέξεων, ήχων. Εκείνη με λάπτοπ και υφασμάτινη τσάντα. Πηγαίνει στις λαϊκές, ειδικά στα βιβλία, του ενός ή πέντε ευρώ. Και στους πάγκους με τις φωτογραφίες. Εικόνες ψάχνει και στο ίντερνετ. Κάτι κουλές εικόνες, που τις μαζεύει και κάποτε τις επεξεργάζεται, όπως σκανάρει σκουπιδοσακούλες και μεταλλικά εξαρτήματα. Και φτιάχνει νέα, φουτουριστικά αντικείμενα. Ανακαλύπτει ξανά το δεσοξυριβοζονουκλεϊκό οξύ του κόσμου.

[Παρένθεση 1 »Εικονοσυνθέτες»: πρόκειται για ανθρώπους που πατούν τα πλήκτρα μιας συσκευής, προκειμένου να τη σταματήσουν σε μια πληροφοριακή κατάσταση που επιδίωξαν οι ίδιοι, δηλ. σε μια τεχνική εικόνα. Οι εικονοσυνθέτες είναι άνθρωποι που επιχειρούν να στρέψουν τις αυτόματες συσκευές κατά του αυτοματισμού. Οι εικονοσυνθέτες δεν βρίσκονται υπεράνω των συσκευών (όπως βρίσκονται υπεράνω των μηχανών όσοι γράφουν στη γραφομηχανή), αλλά βρίσκονται εντελώς μέσα τους, είναι μπλεγμένοι μ’ αυτές και σχεδόν καταβροχθίζονται από αυτές. Είναι συνδεδεμένοι με τις συσκευές πολύ πιο στενά απ’ό,τι οι γραφείς με τις μηχανές. Η εικονοσύνθεση είναι πολύ πιο ‘λειτουργική’ από το γράψιμο κειμένων, είναι μια προγραμματισμένη διαδικασία.» Όταν γράφω, γράφω προς ένα υπερπέραν της μηχανής, το κείμενο. Όταν συνθέτω τεχνικές εικόνες, συνθέτω από το εσωτερικό της συσκευής». Από την άποψη αυτή, η χειρονομία του εικονοσυνθέτη, εκκινώντας από το σημείο (Punkt), κατευθύνεται προς μια επιφάνεια που ποτέ δεν μπορεί να φτάσει, ενώ η χειρονομία του παραδοσιακού εικονοποιού εκκινεί από τον κόσμο των αντικειμένων και κατευθύνεται προς μια πραγματική επιφάνεια. Η πρώτη χειρονομία εκκινά από τον υπολογισμό, η δεύτερη από τη χειροπιαστή περιβάλλουσα κατάσταση. Πρόκειται, άρα, για δύο εντελώς διαφορετικά αρθρωμένες επιφάνειες. Από την άποψη αυτή, εάν κάποιος κάνει λόγο για τη σημασία των εικόνων και την αποκωδικοποίησή τους, πρέπει να έχει συνείδηση ότι η »σημασία των τεχνικών εικόνων πρέπει να αναζητηθεί αλλού κι όχι εκεί όπου αναζητείται η σημασία των παραδοσιακών εικόνων». Κι η σημασία αυτή δεν είναι σκόπιμο να αναζητηθεί με όρους του παρελθόντος – προτεχνικούς: »Αποκωδικοποιώ μια τεχνική εικόνα δεν σημαίνει αποκωδικοποιώ αυτό που δείχνει, αλλά διαβάζω εκ των ένδον το πρόγραμμα κατασκευής της». Στο πλαίσιο αυτό, διαδικασίες ασύλληπτες, μη παραστάσιμες και αδιανόητες τίθενται σε κίνηση. Οι εικονοσυνθέτες δεν έχουν ανάγκη να επιτύχουν μια διεισδυτική θεώρηση του πράττειν τους. Χάρη στις συσκευές έχουν χειραφετηθεί από την αναγκαιότητα του βάθους και συνεπώς είναι ελεύθεροι να αφιερώσουν όλη τους την προσοχή στην εικονοσύνθεση. Και στην εικονοσύνθεση ενδιαφέρον είναι το συγκεκριμένο βίωμα, η περιπέτεια, η πληροφορία που παρέχεται από την ίδια την εικονοσύνθεση. Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η καινοτομία της αναδυόμενης ικανότητας εικονοσύνθεσης, η καινοτομία της μελλοντικής συνείδησης: »ο γραμμικός λόγος της επιστήμης και η πρόοδος της τεχνικής αντιμετωπίζονται βέβαια ως αναντικατάστατες εξελίξεις, δεν είναι όμως πια ενδιαφέρουσες αυτές καθ’εαυτές». Σε κάθε περίπτωση, εμφανίζονται εικόνες που πρωτύτερα ούτε στα όνειρά μας δεν μπορούσαμε να τις δούμε. Κλείνει η παρένθεση.]


1 Η παρένθεση βασίζεται στο έργο του Vilem Flusser, Προς το σύμπαν των τεχνικών εικόνων, μτφρ. Γιώργος Ηλιόπουλος, Αθήνα 2008.

Μέσα από απροσδόκητες συρραφές και συγκολλήσεις, αποκοπές και συνδέσεις, οι νέες εικόνες του εικονοσυνθέτη με το όνομα Ζωή Γιαμπουλντάκη μετατρέπονται σε τόπους μιας νέας γεωγραφίας, υπερατλαντικής και εξώκοσμης ταυτόχρονα. Οι τόποι αυτοί δεν είναι μνημονικοί, αλλά σχεδόν υπερρεαλιστικοί. Άρα αφορούν μια μνήμη του μέλλοντος, κρυμμένη καλά, που επανέρχεται σαν σε όνειρο (ή ταινία).

Μέσα από τις αναζητήσεις, τις οικειοποιήσεις και τις συρραφές αυτές επιστρέφει η ιστορία; Όχι. Ή ίσως; Προς τι η καταβύθιση στα διάφορα αρχεία; Η ιστορία κατασκευάζεται. Κατασκευάζεται εκ νέου με τα υλικά του παρελθόντος και τα μέσα του μέλλοντος. Ό,τι συγκαλύπτουν, διαγράφουν ή αγνοούν οι ιστορικοί της τέχνης οι καλλιτέχνες –και πρώτη και καλύτερη η Ζωή- το ξανακάνουν θέμα και το διακτινίζουν στο μέλλον.

Λυπάμαι που δεν μπορώ να σας περιγράψω με ακρίβεια τα έργα της Ζωής ή να σας μιλήσω ξεκάθαρα για αυτά, σαν να επρόκειτο για συμβατικά έργα τέχνης. Είναι αλήθεια ότι έχει μείνει μέσα μου μια αίσθηση αντίστοιχη μ’ αυτό που ξέρουμε ως Cargo Cult: κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, σε ορισμένα νησιά του Ειρηνικού μεγάλα αεροπλάνα προσγειώνονταν και απογειώνονταν διαρκώς. Πέρασαν από τότε πολλές δεκαετίες και πολλά από αυτά τα νησιά δεν είχαν έλθει σε επαφή με τον δυτικό άνθρωπο, αναπτύχθηκε όμως εκεί μια λατρεία, η οποία βασίζεται στην επιστροφή του Λευκού ανθρώπου με τα μεγάλα αεροπλάνα.

Αντίστοιχα με τους ιθαγενείς των νησιών του Ειρηνικού, τα έργα της Ζωής μού υπόσχονται κατά κάποιο τρόπο την επιστροφή ενός τεράστιου μετεωρίτη, ενός διαστημικού σταθμού, ενός χιονισμένου φοίνικα-τρυπανιού, που δεν έχω φανταστεί ποτέ κι όμως, όταν τα βλέπω, είναι σαν να έχω υπάρξει εκεί. Αντιστέκονται όμως στις ερμηνείες, εφαρμόζουν παράδοξες στρατηγικές, παραπλανούν.

Έτσι, το (αν)αρχείο της ενσαρκώνει ένα λαβύρινθο, όπως τον γνωρίζουμε από τη ‘βιβλιοθήκη της Βαβέλ’ του Μπόρχες ή την ‘Ηλεκτρο-Βιβλιοθήκη’ του Λισσίτσκυ, και γίνεται μια άλλη όψη του αρχείου, όπως και η εντροπία η άλλη όψη της πληροφορίας, το εύρημα η άλλη όψη του χαμένου, η λήθη η άλλη όψη της μνήμης.

Οι εικόνες της είναι ένας κήπος επινοήσεων: εικόνες ενός κόσμου τετραδιάστατου, πραγματικού και φανταστικού την ίδια στιγμή, φυσικού και τεχνικού, υλικού και άυλου. Ταυτόχρονα είναι μια επιστροφή στο μέλλον.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Μοιραστείτε το!

Σχόλια

Δεν υπάρχουν σχόλια σ' αυτό το έργο.

Αναφορές

Δεν υπάρχουν αναφορές σ' αυτό το έργο.

Προσθήκη σχολίου

Required

Required

Optional

*

Σχετικά Έργα

Κατηγοριες

Αρχείο